OpenCPN: Kurulum, Offline Haritalar, NMEA ve Eklentiler

OpenCPN: Setup, Offline Charts, NMEA & Plugins — Ücretsiz OpenCPN seyir yazılımını internetsiz teknede kurmak: haritalar, GPS/AIS bağlantısı, NMEA 0183, RTL-SDR AIS, GRIB hava, demir alarmı ve yedek planı.

Kurulum: Windows, Linux, macOS, Raspberry Pi

Başlangıç · Beginner

OpenCPN ücretsiz ve açık kaynaklı bir seyir (chartplotter) yazılımıdır. Kurulum dosyalarını ve eklentileri (plugins) İNTERNET VARKEN indirip USB belleğe yedekleyin.

PlatformKurulumNot
WindowsResmi sitedeki .exe yükleyiciEski dizüstülerde bile çalışır; USB GPS sürücüsü gerekebilir
Linux (Ubuntu/Debian)Resmi PPA, Flatpak veya dağıtım paketiSeri port için kullanıcıyı 'dialout' grubuna ekleyin
macOSResmi .pkg/.dmg paketiUSB-seri adaptör sürücüsünü kontrol edin
Raspberry PiRaspberry Pi OS paketi veya OpenPlotterPi 4/5 önerilir; düşük güç tüketimi (birkaç watt)
AndroidGoogle Play'de ücretli OpenCPN sürümüYedek cihaz olarak telefon/tablette
OpenPlotter

OpenPlotter, Raspberry Pi için hazır bir denizcilik dağıtımıdır: OpenCPN, Signal K sunucusu, AIS/SDR araçları, sensör desteği ve WiFi erişim noktası içerir. Tek bir Pi ile tüm NMEA verisini toplayıp tablete WiFi ile dağıtabilirsiniz.

✅ Karada, internet varken hazırlayın

Offline haritalar: ENC, raster, MBTiles

Başlangıç · Beginner
KaynakFormatKapsamMaliyet
NOAA ENCS-57 vektörABD suları, Puerto Rico ve ABD Virjin Adaları (USVI) dahilÜcretsiz
NOAA raster (RNC)BSB/KAPNOAA artık geleneksel raster üretimini sonlandırdı; mevcut dosyaları kontrol edinÜcretsiz
o-chartsoeSENC / oeRNC (şifreli)Birçok ülke resmi verisi, Akdeniz ve Karayip seçenekleriÜcretli, cihaz başına lisans
MBTilesRaster karoUydu görüntüsü veya topluluk haritaları (ör. kendi ürettiğiniz)Genelde ücretsiz
CM93Eski vektörDünya geneli ama çok eskiResmi/güncel kaynak DEĞİL; seyirde güvenmeyin
  1. Haritaları bir klasöre koyun (örn. Charts/NOAA_ENC).
  2. Options > Charts > Chart Files > Add Directory ile klasörü ekleyin.
  3. 'Scan Charts and Update Database' yapın.
  4. o-charts için o-charts eklentisini kurup sistem kimliği (fingerprint) ile lisans alın — bu adım internet ister, KARADA yapın.
  5. Haritaları açıp tüm rotanızda yakınlaştırarak kontrol edin.

Uydu görüntülü MBTiles haritaları resif ve demir yeri keşfi için çok değerlidir ama resmi seyir haritası değildir. Derinlik bilgisi içermez.

Waypoint, rota ve iz (track)

Başlangıç · Beginner
  • Waypoint: Haritaya sağ tık > 'Drop mark'.
  • Rota: Araç çubuğundan 'Create Route' ile tıklayarak noktalar ekleyin; bitirmek için sağ tık > 'End Route' veya Esc.
  • Rotayı aktif edin: Sağ tık > 'Activate Route'. Kalan mesafe, XTE ve ETA görünür.
  • İz (track): Kayıt otomatik veya araç çubuğundan açılır; geçtiğiniz yolu gösterir.
  • Route & Mark Manager: Tüm rotaları GPX olarak dışa/içe aktarın.
Rota kontrolü

Her rota bacağını en büyük ölçekli haritada baştan sona yakınlaştırarak kontrol edin. Waypoint'leri burunlardan ve tehlikelerden en az 0,5–1 nm açığa koyun.

GPS ve NMEA 0183

Orta · Intermediate

NMEA 0183, deniz cihazlarının metin cümleleri (sentence) ile veri paylaştığı standarttır. Her cümle $ veya ! ile başlar, sonda *XX kontrol toplamı (checksum) bulunur.

CümleİçerikÖrnek kullanım
GGAMevki, fix kalitesi, uydu sayısı, HDOP, yükseklikFix var mı, kaç uydu?
RMCÖnerilen minimum veri: saat, tarih, mevki, SOG, COG, varyasyonOpenCPN'in temel GPS girdisi
VTGCOG (gerçek/manyetik) ve SOGRota/hız
GSVGörünen uydular ve sinyal gücüAnten sorunu teşhisi
!AIVDMDiğer gemilerden alınan AIS mesajları (şifreli yük)AIS hedefleri
!AIVDOKendi AIS vericinizin mesajıClass B transponder varsa
HDG/HDMBaş (heading)Pusula sensörü, radar overlay
DBT/DPTDerinlikİskandil
Örnek cümleler
$GPRMC,123519,A,3650.12,N,02817.45,E,5.2,135.0,011026,4.5,E*hh
        saat   A=geçerli  enlem      boylam   SOG COG  tarih var.

!AIVDM,1,1,,A,13aG?P0P00PD;88MD5MTDww@2<0L,0*hh
        parça kanal  6-bit şifreli AIS yükü
(hh = checksum; örnekler gösterim amaçlıdır)

Bağlantılar: USB GPS, seri port, gpsd, UDP

Orta · Intermediate

OpenCPN'de Options > Connections > Add Connection. Seri (Serial) veya Ağ (Network: UDP/TCP/GPSD/Signal K) seçilir.

CihazBağlantı tipiAyar
USB GPS (NMEA)SerialWindows: COMx; Linux: /dev/ttyUSB0 veya /dev/ttyACM0; Baud genelde 4800 (bazı modeller 9600)
AIS alıcı/transponder (NMEA)SerialBaud 38400 (AIS standardı)
VHF'in NMEA çıkışı (AIS'li VHF)Serial (USB-RS422/NMEA adaptör)Genelde 38400; kılavuza bakın
RTL-SDR AIS (AIS-catcher / rtl_ais)Network UDPAdres 127.0.0.1 (veya 0.0.0.0), port 10110
gpsd (Linux)Network GPSDlocalhost, port 2947
WiFi NMEA multiplexer / Signal KNetwork TCP/UDPCihazın IP ve portu (sıklıkla 10110)
Tipik bağlantı
[USB GPS] --USB--> /dev/ttyUSB0 4800 ---\
                                          \
[RTL-SDR] -> AIS-catcher -> UDP:10110 -----> [OpenCPN]
                                          /
[VHF NMEA out] -> USB adaptör 38400 -----/

Linux'ta 'permission denied' hatası: kullanıcıyı dialout grubuna ekleyip oturumu yeniden açın. Windows'ta Aygıt Yöneticisi'nden COM numarasını kontrol edin. Yanlış baud hızında veri 'çöp karakter' olarak görünür.

Gelen veriyi görmek için: Options > Connections altında 'Show NMEA Debug Window' (veya Tools menüsünde Data Monitor, sürüme göre). Cümleler akıyorsa bağlantı doğrudur.

AIS ve VHF bağlantısı; RTL-SDR AIS'i OpenCPN'e almak

Orta · Intermediate
  1. RTL-SDR'ı takın ve AIS-catcher'ı UDP çıkışıyla başlatın (örn. AIS-catcher -u 127.0.0.1 10110).
  2. OpenCPN: Options > Connections > Add > Network, Protocol UDP, Address 127.0.0.1, Port 10110, 'Receive Input on this Port' işaretli.
  3. Apply. Birkaç dakika içinde AIS hedefleri üçgen olarak görünür.
  4. Options > Ships > AIS Targets: CPA/TCPA alarmını açın (örn. CPA < 1 nm, TCPA < 20 dk).
  5. Hedefe tıklayın: isim, MMSI, SOG/COG, CPA/TCPA bilgisi.

Ayrıntılı RTL-SDR kurulumu için 'AIS ve RTL-SDR' makalesine bakın. Unutmayın: RTL-SDR sadece ALICIDIR, siz diğer gemilerin ekranında görünmezsiniz.

GRIB hava eklentisi (offline)

Orta · Intermediate

GRIB eklentisi OpenCPN ile birlikte gelir. GRIB dosyası (rüzgar, basınç, dalga, yağış) haritanın üzerine oklar ve renkler olarak çizilir; zaman çubuğu ile ileri sarabilirsiniz. Dosya bir kez indirildi mi tamamen offline çalışır.

GRIB alma yoluGereken bağlantıNot
Karada WiFi/mobil veriİnternetYola çıkmadan önce 5–7 günlük indirin
Saildocs e-posta isteğiE-posta gönderip alabilen herhangi bir bağlantıÜcretsiz; küçük dosya istemek bant genişliği tasarrufu sağlar
Uydu e-posta cihazları (ör. Iridium GO! benzeri, Starlink)Uydu veri/e-postaEk abonelik
SSB/HF radyo + modemHFPahalı donanım; Winlink vb.
Garmin inReach—GRIB DOSYASI İNDİREMEZ; sadece metin hava tahmini alır
📻 Saildocs e-posta örneği (query@saildocs.com adresine, gövdeye)
send GFS:38N,34N,24E,30E|0.5,0.5|0,6..72|WIND,PRMSL,WAVES
→ Bölge: 38N–34N, 24E–30E | çözünürlük 0,5° | 0–72 saat, 6 saatlik adım | rüzgar, basınç, dalga

Saildocs komut sözdizimi değişebilir; karada 'send index' veya yardım e-postası isteyerek güncel kullanım belgesini alın ve saklayın.

Demir alarmı ve seyir defteri

Orta · Intermediate
  • Dahili demir nöbeti (Anchor watch): Demir attığınız yere bir işaret (mark) bırakın, işaret özelliklerinden demir nöbeti mesafesini ayarlayın; tekne bu yarıçapın dışına çıkınca alarm çalar (menü adları sürüme göre değişebilir).
  • Watchdog eklentisi: Demir, derinlik, hız, GPS kaybı, AIS, rüzgar gibi birçok koşul için sesli alarm kurmanızı sağlar.
  • Logbook eklentisi (Logbook Konni vb.): Seyir verisini zamanlı kaydeder; elle not ekleyebilirsiniz.
Demir alarmı yarıçapı

Yarıçap ≈ zincir uzunluğu + tekne boyu + GPS hata payı (10–20 m). Örn. 30 m zincir, 9 m tekne → yaklaşık 50–55 m. Alarmı GPS anteninin konumuna göre değil, çapanın düştüğü noktaya göre koyun.

Dizüstü bilgisayar uykuya geçerse alarm çalmaz! Güç ayarlarında uyku modunu kapatın ve sesi açık bırakın. Yedek olarak telefonda bağımsız bir demir alarmı uygulaması kullanın.

İnternetsiz teknede OpenCPN: 5 senaryo

İleri · Advanced
SenaryoAdımlar
1. Yeni bölgeye geçiş, harita eksikKarada son WiFi'de indirin. Yoksa: daha küçük ölçekli genel harita + kılavuz kitap + uydu MBTiles; gündüz giriş yapın.
2. GPS verisi gelmiyorNMEA debug penceresini açın → veri yoksa kablo/port/baud; varsa ama 'V' (geçersiz) ise anten görüş açısı. Yedek: telefon GPS'i veya el GPS'i, DR'a geçin.
3. Hava tahmini yokSon GRIB dosyasını açın, yaşını not edin; barometre trendini izleyin; inReach ile metin tahmin isteyin; VHF'de kıyı istasyonu hava bültenini dinleyin.
4. Demirde geceİşaret + demir alarmı, uyku kapalı, şarj takılı; Watchdog ile GPS kaybı alarmı; telefonda ikinci alarm.
5. Bilgisayar çöktüTelefon/tablette OpenCPN Android veya başka offline harita uygulaması; GPX rotayı aktarın; kağıt harita ve el pusulası; saatlik mevkiyi defterden alın.
GPS sorun akışı
GPS yok?
   |
   v
NMEA debug'da cümle var mı? --Hayır--> Kablo/USB takılı mı?
   |                                   Port/COM doğru mu?
  Evet                                 Baud 4800/9600?
   |                                   Başka program portu tutuyor mu?
   v
RMC alanı 'A' mı?  --Hayır ('V')--> Anteni açık göğe taşıyın,
   |                                 soğuk başlangıç için 5-15 dk bekleyin
  Evet
   |
   v
OpenCPN'de tekne görünmüyor? -> Connection'da input filtresi /
                                 öncelik ayarını kontrol edin

Yedekleme planı

İleri · Advanced
✅ Ayda bir ve her uzun geçiş öncesi

Tek bir dizüstüne bağlı seyir, tek bir arızaya bağlı seyirdir. Tuzlu su, nem ve 12 V dalgalanmaları bilgisayarı öldürebilir: en az iki bağımsız elektronik harita kaynağı + kağıt yedek bulundurun.

Referanslar
  • OpenCPN kullanıcı kılavuzu (OpenCPN User Manual)
  • NMEA 0183 standardı
  • NOAA Office of Coast Survey ENC ürünleri
  • Saildocs kullanım belgesi (e-posta ile alınır)

Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.