OpenCPN: Kurulum, Offline Haritalar, NMEA ve Eklentiler
OpenCPN: Setup, Offline Charts, NMEA & Plugins — Ücretsiz OpenCPN seyir yazılımını internetsiz teknede kurmak: haritalar, GPS/AIS bağlantısı, NMEA 0183, RTL-SDR AIS, GRIB hava, demir alarmı ve yedek planı.
Kurulum: Windows, Linux, macOS, Raspberry Pi
Başlangıç · BeginnerOpenCPN ücretsiz ve açık kaynaklı bir seyir (chartplotter) yazılımıdır. Kurulum dosyalarını ve eklentileri (plugins) İNTERNET VARKEN indirip USB belleğe yedekleyin.
| Platform | Kurulum | Not |
|---|---|---|
| Windows | Resmi sitedeki .exe yükleyici | Eski dizüstülerde bile çalışır; USB GPS sürücüsü gerekebilir |
| Linux (Ubuntu/Debian) | Resmi PPA, Flatpak veya dağıtım paketi | Seri port için kullanıcıyı 'dialout' grubuna ekleyin |
| macOS | Resmi .pkg/.dmg paketi | USB-seri adaptör sürücüsünü kontrol edin |
| Raspberry Pi | Raspberry Pi OS paketi veya OpenPlotter | Pi 4/5 önerilir; düşük güç tüketimi (birkaç watt) |
| Android | Google Play'de ücretli OpenCPN sürümü | Yedek cihaz olarak telefon/tablette |
OpenPlotter, Raspberry Pi için hazır bir denizcilik dağıtımıdır: OpenCPN, Signal K sunucusu, AIS/SDR araçları, sensör desteği ve WiFi erişim noktası içerir. Tek bir Pi ile tüm NMEA verisini toplayıp tablete WiFi ile dağıtabilirsiniz.
Offline haritalar: ENC, raster, MBTiles
Başlangıç · Beginner| Kaynak | Format | Kapsam | Maliyet |
|---|---|---|---|
| NOAA ENC | S-57 vektör | ABD suları, Puerto Rico ve ABD Virjin Adaları (USVI) dahil | Ücretsiz |
| NOAA raster (RNC) | BSB/KAP | NOAA artık geleneksel raster üretimini sonlandırdı; mevcut dosyaları kontrol edin | Ücretsiz |
| o-charts | oeSENC / oeRNC (şifreli) | Birçok ülke resmi verisi, Akdeniz ve Karayip seçenekleri | Ücretli, cihaz başına lisans |
| MBTiles | Raster karo | Uydu görüntüsü veya topluluk haritaları (ör. kendi ürettiğiniz) | Genelde ücretsiz |
| CM93 | Eski vektör | Dünya geneli ama çok eski | Resmi/güncel kaynak DEĞİL; seyirde güvenmeyin |
- Haritaları bir klasöre koyun (örn. Charts/NOAA_ENC).
- Options > Charts > Chart Files > Add Directory ile klasörü ekleyin.
- 'Scan Charts and Update Database' yapın.
- o-charts için o-charts eklentisini kurup sistem kimliği (fingerprint) ile lisans alın — bu adım internet ister, KARADA yapın.
- Haritaları açıp tüm rotanızda yakınlaştırarak kontrol edin.
Uydu görüntülü MBTiles haritaları resif ve demir yeri keşfi için çok değerlidir ama resmi seyir haritası değildir. Derinlik bilgisi içermez.
Waypoint, rota ve iz (track)
Başlangıç · Beginner- Waypoint: Haritaya sağ tık > 'Drop mark'.
- Rota: Araç çubuğundan 'Create Route' ile tıklayarak noktalar ekleyin; bitirmek için sağ tık > 'End Route' veya Esc.
- Rotayı aktif edin: Sağ tık > 'Activate Route'. Kalan mesafe, XTE ve ETA görünür.
- İz (track): Kayıt otomatik veya araç çubuğundan açılır; geçtiğiniz yolu gösterir.
- Route & Mark Manager: Tüm rotaları GPX olarak dışa/içe aktarın.
Her rota bacağını en büyük ölçekli haritada baştan sona yakınlaştırarak kontrol edin. Waypoint'leri burunlardan ve tehlikelerden en az 0,5–1 nm açığa koyun.
GPS ve NMEA 0183
Orta · IntermediateNMEA 0183, deniz cihazlarının metin cümleleri (sentence) ile veri paylaştığı standarttır. Her cümle $ veya ! ile başlar, sonda *XX kontrol toplamı (checksum) bulunur.
| Cümle | İçerik | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| GGA | Mevki, fix kalitesi, uydu sayısı, HDOP, yükseklik | Fix var mı, kaç uydu? |
| RMC | Önerilen minimum veri: saat, tarih, mevki, SOG, COG, varyasyon | OpenCPN'in temel GPS girdisi |
| VTG | COG (gerçek/manyetik) ve SOG | Rota/hız |
| GSV | Görünen uydular ve sinyal gücü | Anten sorunu teşhisi |
| !AIVDM | Diğer gemilerden alınan AIS mesajları (şifreli yük) | AIS hedefleri |
| !AIVDO | Kendi AIS vericinizin mesajı | Class B transponder varsa |
| HDG/HDM | Baş (heading) | Pusula sensörü, radar overlay |
| DBT/DPT | Derinlik | İskandil |
$GPRMC,123519,A,3650.12,N,02817.45,E,5.2,135.0,011026,4.5,E*hh
saat A=geçerli enlem boylam SOG COG tarih var.
!AIVDM,1,1,,A,13aG?P0P00PD;88MD5MTDww@2<0L,0*hh
parça kanal 6-bit şifreli AIS yükü
(hh = checksum; örnekler gösterim amaçlıdır)Bağlantılar: USB GPS, seri port, gpsd, UDP
Orta · IntermediateOpenCPN'de Options > Connections > Add Connection. Seri (Serial) veya Ağ (Network: UDP/TCP/GPSD/Signal K) seçilir.
| Cihaz | Bağlantı tipi | Ayar |
|---|---|---|
| USB GPS (NMEA) | Serial | Windows: COMx; Linux: /dev/ttyUSB0 veya /dev/ttyACM0; Baud genelde 4800 (bazı modeller 9600) |
| AIS alıcı/transponder (NMEA) | Serial | Baud 38400 (AIS standardı) |
| VHF'in NMEA çıkışı (AIS'li VHF) | Serial (USB-RS422/NMEA adaptör) | Genelde 38400; kılavuza bakın |
| RTL-SDR AIS (AIS-catcher / rtl_ais) | Network UDP | Adres 127.0.0.1 (veya 0.0.0.0), port 10110 |
| gpsd (Linux) | Network GPSD | localhost, port 2947 |
| WiFi NMEA multiplexer / Signal K | Network TCP/UDP | Cihazın IP ve portu (sıklıkla 10110) |
[USB GPS] --USB--> /dev/ttyUSB0 4800 ---\
\
[RTL-SDR] -> AIS-catcher -> UDP:10110 -----> [OpenCPN]
/
[VHF NMEA out] -> USB adaptör 38400 -----/Linux'ta 'permission denied' hatası: kullanıcıyı dialout grubuna ekleyip oturumu yeniden açın. Windows'ta Aygıt Yöneticisi'nden COM numarasını kontrol edin. Yanlış baud hızında veri 'çöp karakter' olarak görünür.
Gelen veriyi görmek için: Options > Connections altında 'Show NMEA Debug Window' (veya Tools menüsünde Data Monitor, sürüme göre). Cümleler akıyorsa bağlantı doğrudur.
AIS ve VHF bağlantısı; RTL-SDR AIS'i OpenCPN'e almak
Orta · Intermediate- RTL-SDR'ı takın ve AIS-catcher'ı UDP çıkışıyla başlatın (örn. AIS-catcher -u 127.0.0.1 10110).
- OpenCPN: Options > Connections > Add > Network, Protocol UDP, Address 127.0.0.1, Port 10110, 'Receive Input on this Port' işaretli.
- Apply. Birkaç dakika içinde AIS hedefleri üçgen olarak görünür.
- Options > Ships > AIS Targets: CPA/TCPA alarmını açın (örn. CPA < 1 nm, TCPA < 20 dk).
- Hedefe tıklayın: isim, MMSI, SOG/COG, CPA/TCPA bilgisi.
Ayrıntılı RTL-SDR kurulumu için 'AIS ve RTL-SDR' makalesine bakın. Unutmayın: RTL-SDR sadece ALICIDIR, siz diğer gemilerin ekranında görünmezsiniz.
GRIB hava eklentisi (offline)
Orta · IntermediateGRIB eklentisi OpenCPN ile birlikte gelir. GRIB dosyası (rüzgar, basınç, dalga, yağış) haritanın üzerine oklar ve renkler olarak çizilir; zaman çubuğu ile ileri sarabilirsiniz. Dosya bir kez indirildi mi tamamen offline çalışır.
| GRIB alma yolu | Gereken bağlantı | Not |
|---|---|---|
| Karada WiFi/mobil veri | İnternet | Yola çıkmadan önce 5–7 günlük indirin |
| Saildocs e-posta isteği | E-posta gönderip alabilen herhangi bir bağlantı | Ücretsiz; küçük dosya istemek bant genişliği tasarrufu sağlar |
| Uydu e-posta cihazları (ör. Iridium GO! benzeri, Starlink) | Uydu veri/e-posta | Ek abonelik |
| SSB/HF radyo + modem | HF | Pahalı donanım; Winlink vb. |
| Garmin inReach | — | GRIB DOSYASI İNDİREMEZ; sadece metin hava tahmini alır |
Saildocs komut sözdizimi değişebilir; karada 'send index' veya yardım e-postası isteyerek güncel kullanım belgesini alın ve saklayın.
Demir alarmı ve seyir defteri
Orta · Intermediate- Dahili demir nöbeti (Anchor watch): Demir attığınız yere bir işaret (mark) bırakın, işaret özelliklerinden demir nöbeti mesafesini ayarlayın; tekne bu yarıçapın dışına çıkınca alarm çalar (menü adları sürüme göre değişebilir).
- Watchdog eklentisi: Demir, derinlik, hız, GPS kaybı, AIS, rüzgar gibi birçok koşul için sesli alarm kurmanızı sağlar.
- Logbook eklentisi (Logbook Konni vb.): Seyir verisini zamanlı kaydeder; elle not ekleyebilirsiniz.
Yarıçap ≈ zincir uzunluğu + tekne boyu + GPS hata payı (10–20 m). Örn. 30 m zincir, 9 m tekne → yaklaşık 50–55 m. Alarmı GPS anteninin konumuna göre değil, çapanın düştüğü noktaya göre koyun.
Dizüstü bilgisayar uykuya geçerse alarm çalmaz! Güç ayarlarında uyku modunu kapatın ve sesi açık bırakın. Yedek olarak telefonda bağımsız bir demir alarmı uygulaması kullanın.
İnternetsiz teknede OpenCPN: 5 senaryo
İleri · Advanced| Senaryo | Adımlar |
|---|---|
| 1. Yeni bölgeye geçiş, harita eksik | Karada son WiFi'de indirin. Yoksa: daha küçük ölçekli genel harita + kılavuz kitap + uydu MBTiles; gündüz giriş yapın. |
| 2. GPS verisi gelmiyor | NMEA debug penceresini açın → veri yoksa kablo/port/baud; varsa ama 'V' (geçersiz) ise anten görüş açısı. Yedek: telefon GPS'i veya el GPS'i, DR'a geçin. |
| 3. Hava tahmini yok | Son GRIB dosyasını açın, yaşını not edin; barometre trendini izleyin; inReach ile metin tahmin isteyin; VHF'de kıyı istasyonu hava bültenini dinleyin. |
| 4. Demirde gece | İşaret + demir alarmı, uyku kapalı, şarj takılı; Watchdog ile GPS kaybı alarmı; telefonda ikinci alarm. |
| 5. Bilgisayar çöktü | Telefon/tablette OpenCPN Android veya başka offline harita uygulaması; GPX rotayı aktarın; kağıt harita ve el pusulası; saatlik mevkiyi defterden alın. |
GPS yok?
|
v
NMEA debug'da cümle var mı? --Hayır--> Kablo/USB takılı mı?
| Port/COM doğru mu?
Evet Baud 4800/9600?
| Başka program portu tutuyor mu?
v
RMC alanı 'A' mı? --Hayır ('V')--> Anteni açık göğe taşıyın,
| soğuk başlangıç için 5-15 dk bekleyin
Evet
|
v
OpenCPN'de tekne görünmüyor? -> Connection'da input filtresi /
öncelik ayarını kontrol edinYedekleme planı
İleri · AdvancedTek bir dizüstüne bağlı seyir, tek bir arızaya bağlı seyirdir. Tuzlu su, nem ve 12 V dalgalanmaları bilgisayarı öldürebilir: en az iki bağımsız elektronik harita kaynağı + kağıt yedek bulundurun.
- OpenCPN kullanıcı kılavuzu (OpenCPN User Manual)
- NMEA 0183 standardı
- NOAA Office of Coast Survey ENC ürünleri
- Saildocs kullanım belgesi (e-posta ile alınır)
Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.