AIS ve RTL-SDR ile Düşük Bütçeli AIS Alıcısı
AIS & Low-Budget RTL-SDR AIS Receiver — AIS'in temelleri, CPA/TCPA, RTL-SDR donanımı, anten ve kablo seçimi, AIS-catcher / rtl_ais yazılımları, OpenCPN'e UDP ile veri gönderme, kalibrasyon ve arıza giderme. RTL-SDR sadece alıcıdır.
AIS nedir?
Başlangıç · BeginnerAIS (Automatic Identification System), gemilerin kimlik, mevki, rota ve hız bilgilerini VHF bandında otomatik yayınladığı sistemdir. İki kanal kullanılır: AIS1 = 161,975 MHz (Ch 87B) ve AIS2 = 162,025 MHz (Ch 88B).
| Tip | Kim kullanır | Güç / sıklık |
|---|---|---|
| Class A | Ticari gemiler (SOLAS), büyük tekneler | 12,5 W; seyirde hızına göre 2–10 sn'de bir mevki |
| Class B (CS) | Yatlar, küçük tekneler | 2 W; tipik 30 sn'de bir; Class A'ya göre düşük öncelik |
| Class B (SO) | Yatlar (daha yeni tip) | 5 W; daha sık ve güvenilir yayın |
| AtoN | Şamandıra/fener | Seyir yardımcısı konumu (sanal veya gerçek) |
| SART / MOB | Acil durum cihazı | Denizde insan/can salı konumu |
AIS VHF dalgasıyla gider; menzil anten yüksekliğine bağlıdır. Teknenizin direk tepesindeki antenle büyük gemileri genelde 15–30 nm'den, alçak Class B yatları daha kısa mesafeden alırsınız.
Ekranda ne görürsünüz?
Başlangıç · Beginner Gemi (tanker) 14 kn, 270°
<=====[T]
\
\ rotalar uzatıldığında
\ en yakın nokta:
* CPA = 0,3 nm
/ TCPA = 12 dk
/
[Siz] 5 kn, 000°
CPA < 1 nm ve TCPA < 20 dk => HEMEN değerlendir
Kerteriz sabit + mesafe azalıyor => çatışma riskiCPA/TCPA iki teknenin rota ve hızının SABİT kalacağı varsayımıyla hesaplanır. Gemi veya siz rota değiştirdiğinizde değer anında değişir. Ayrıca AIS göndermeyen tekneleri (balıkçılar, küçük tekneler) asla göstermez — gözcülük şart.
RTL-SDR donanımı
Orta · Intermediate| Parça | Öneri | Not |
|---|---|---|
| SDR dongle | RTL-SDR Blog V3 veya V4 | TCXO'lu (frekans kararlı), ucuz. Genel 'TV dongle'lar kalibrasyon ister |
| Anten | Ayrı VHF deniz anteni (156–162 MHz) veya AIS anteni | Yükseklik = menzil. Kıç direği/pupa demiri bile çalışır ama direk tepesi en iyisi |
| Anten paylaşımı | Onaylı aktif AIS/VHF splitter | VHF ile aynı anteni güvenle paylaşmak için |
| Koaksiyel kablo | Uzun hatlarda RG8X veya LMR400 | Kısa (< 5 m) hatlarda RG58 kabul edilebilir |
| USB uzatma | Kısa, kaliteli, ferritli; uzun mesafe için aktif USB uzatma | Dongle'ı antene yakın, bilgisayarı içeride tutabilirsiniz |
| Bilgisayar | Dizüstü veya Raspberry Pi 4/5 | Pi 7/24 çalışır ve az güç çeker |
| Konnektörler | Dongle SMA; deniz antenleri genelde PL-259 (UHF) | SMA–PL259/SO239 adaptörü gerekir |
RTL-SDR'ı bir T-konnektör veya basit ayırıcı ile VHF telsizin anten hattına ASLA bağlamayın. Telsiz 25 W yayın yaptığında alıcı anında yanar; telsiz de zarar görebilir. Ya ayrı anten kullanın ya da VHF yayını sırasında alıcıyı koruyan onaylı AIS/VHF anten ayırıcı (splitter) kullanın.
| Kablo | ~160 MHz'de kayıp (10 m başına, yaklaşık) | Kullanım |
|---|---|---|
| RG58 | ~1,7–2 dB | Kısa hatlar |
| RG8X | ~1,3–1,5 dB | Orta hatlar, makul fiyat/esneklik |
| LMR400 / RG213 benzeri | ~0,5–0,7 dB | Direk tepesi gibi uzun hatlar |
Her 3 dB kayıp sinyalin yarısının kaybolması demektir. 15 m RG58 ile ~3 dB kaybedersiniz; bu da menzili belirgin düşürür. Değerler üreticiye göre değişir, kablo veri sayfasını kontrol edin.
Kurulum şemaları
Orta · Intermediate [AIS/VHF anten - pupa direği]
|
koax (RG8X)
|
[PL259->SMA adaptör]
|
[RTL-SDR V3/V4]
|
USB (kısa)
|
[Dizüstü / Raspberry Pi]
AIS-catcher --UDP 10110--> OpenCPN [Direk tepesi VHF anteni]
|
koax (LMR400)
|
+---------------------+
| AIS/VHF SPLITTER | (12 V besleme)
| (aktif, onaylı) |
+---------------------+
| |
VHF portu AIS/RX portu
| |
[VHF telsiz] [RTL-SDR] --USB--> [PC / Pi]
|
UDP 10110 -> OpenCPN[Anten]-[RTL-SDR]-USB-[Raspberry Pi (OpenPlotter)]
| AIS-catcher -> UDP 10110
| USB GPS -> 4800
| Signal K / OpenCPN
|
WiFi AP
/ \
[Tablet] [Telefon]
(NMEA TCP/UDP) (harita uygulaması)Yazılım: AIS-catcher, rtl_ais
Orta · Intermediate| Yazılım | Platform | Özellik |
|---|---|---|
| AIS-catcher | Windows, Linux, macOS, Raspberry Pi | Aynı anda iki AIS kanalı, iyi çözümleme, UDP/TCP çıkışı, dahili web arayüzü |
| rtl_ais | Linux (Windows derlemeleri mevcut) | Hafif, basit; varsayılan olarak NMEA'yı UDP 127.0.0.1:10110'a gönderir |
| SDR# (SDRSharp) + AIS çözücü (ör. AISMon eski bir araç) | Windows | Ses çıkışını sanal kablo ile çözücüye aktarma; daha zahmetli, eski yöntem |
Komut seçenekleri sürümler arasında değişebilir. İnternet varken programların yardım çıktısını (-h) bir metin dosyasına kaydedin.
Çıktı NMEA formatında !AIVDM cümleleridir. OpenCPN bunları doğrudan çözer: Options > Connections > Network, UDP, 127.0.0.1 (veya 0.0.0.0), port 10110.
PPM kalibrasyonu ve ince ayar
İleri · AdvancedUcuz SDR'ların kristal hatası frekansı kaydırır; AIS dar bant olduğundan birkaç kHz kayma bile mesaj kaybına yol açar. RTL-SDR Blog V3/V4 gibi TCXO'lu modellerde hata genelde ~1 ppm ve çoğu zaman düzeltme gerekmez.
- rtl_test -p ile uzun süre (10+ dk) çalıştırıp ortalama ppm değerini okuyun (yaklaşık sonuç).
- Veya bilinen bir güçlü yayını (ör. VHF hava kanalı) SDR# / GQRX gibi programda görüp sapmayı ölçün.
- Değeri AIS-catcher (-p) veya rtl_ais (-p) parametresine verin.
- Mesaj sayısını karşılaştırın: doğru ppm'de mesaj/dakika artar.
- Dongle ısınınca değer değişebilir; birkaç değer deneyin.
Kazanç (gain): Otomatik kazanç bazen iyi çalışır; güçlü yakın vericilerin (liman, kendi VHF'iniz) olduğu yerde manuel orta kazanç daha az bozulma sağlar. Deneyerek mesaj sayısına bakın.
Arıza giderme
İleri · Advanced● Hiç AIS hedefi yok
- Anten bağlı değil/arızalı
- Yanlış port
- SDR tanınmıyor
- Gerçekten çevrede gemi yok
- AIS-catcher -v çıktısında mesaj var mı?
- AIS-catcher -l cihazı görüyor mu?
- OpenCPN NMEA debug penceresinde !AIVDM var mı?
- Konnektörleri sıkın, su girmiş mi bakın
- Port 10110'u iki tarafta eşleyin
- Linux'ta DVB sürücüsünü kara listeye alın (RTL-SDR kurulum notları)
● Program mesaj alıyor ama OpenCPN'de görünmüyor
- UDP adres/port uyuşmazlığı
- Güvenlik duvarı
- Bağlantı devre dışı
- OpenCPN Connections'da bağlantı etkin mi?
- Windows güvenlik duvarı OpenCPN'e izin veriyor mu?
- Adresi 127.0.0.1 veya 0.0.0.0 yapın
- Güvenlik duvarına izin ekleyin
- OpenCPN'i yeniden başlatın
● Sadece çok yakın gemiler görünüyor
- Alçak anten
- Uzun ince koax kaybı
- Yanlış ppm
- Kötü konnektör
- Kablo tipi ve uzunluğu
- ppm değerleri ile mesaj sayısı
- Anten SWR (varsa ölçer)
- Anteni yükseltin
- LMR400/RG8X'e geçin
- ppm ayarı yapın
- Konnektörleri yenileyin ve sızdırmaz bant sarın
● Bağlantı rastgele kopuyor
- USB güç yetersizliği
- Gevşek USB
- Bilgisayar uyku modu
- Isınma
- Sistem günlüğünde USB kopma mesajı
- Güç ayarları
- Beslemeli USB hub kullanın
- Kısa kaliteli kablo
- USB güç tasarrufunu kapatın
- Dongle'ı gölgede/havadar tutun
● VHF ile konuşunca alıcı bozuluyor / kayboluyor
- Antenler çok yakın
- Splitter yok veya arızalı
- Antenler arası mesafe
- Splitter LED/beslemesi
- Antenleri dikey olarak ayırın
- Onaylı splitter kullanın
- Alıcı yanmışsa değiştirin
Sınırlama: Siz görünmüyorsunuz!
İleri · AdvancedRTL-SDR AIS sistemi sadece ALIR. Gemiler sizi AIS ekranında görmez. Gece ve kötü görüşte küçük bir yelkenli büyük geminin köprüsünden neredeyse görünmezdir.
| Seçenek | Görünürlük | Bütçe |
|---|---|---|
| RTL-SDR alıcı | Yok (sadece siz görürsünüz) | Çok düşük |
| AIS'li VHF (alıcı) | Yok | Orta |
| Class B transponder (CS/SO) | VAR — siz de yayın yaparsınız | Orta (okyanus geçişi için en iyi yatırım) |
| Radar reflektörü | Radarda daha görünür | Düşük |
Class B transponder kullanmak için teknenin MMSI numarası olması ve cihazın bu MMSI ile programlanması gerekir. Kendi kendine programlama kuralları ülkeye ve modele göre değişir.
- ITU-R M.1371 (AIS teknik karakteristikleri)
- IMO AIS kullanım rehberi
- AIS-catcher ve rtl_ais proje belgeleri
- RTL-SDR Blog kurulum notları
Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.