Denizde Hava Durumu: Tahmin Okuma, GRIB ve Bölgesel Rüzgarlar

Marine Weather: Forecasts, GRIB & Regional Winds — Rüzgar, hamle, dalga, basınç ve görüş; Beaufort skalası; 8–12 m yelkenli için tahminin anlamı; GRIB mantığı ve sınırları; Meltem, Poyraz, Lodos, Mistral, Sirocco, Bora; Atlantik alizeleri ve Karayip kasırga sezonu.

Tahmin öğeleri

Başlangıç · Beginner
Rüzgar (ortalama) – Wind (mean)Genelde 10 m yükseklikte, 10 dk ortalama; knot (kn)
Hamle / ani rüzgar – GustKısa süreli tepe; ortalamanın %30–50 üstü olabilir
Rüzgar dalgası – Wind wave / seaYerel rüzgarın ürettiği kısa periyotlu dalga
Ölü dalga – SwellUzaktaki fırtınadan gelen uzun periyotlu dalga
Periyot – Period (s)İki dalga tepesi arası süre; uzun periyot = daha rahat
Dalga yüksekliği – Significant wave height (Hs)En yüksek 1/3 dalgaların ortalaması; tek dalgalar ~2 katına ulaşabilir
Basınç – Pressure (hPa / mb)
Görüş – VisibilitySis, pus, yağış
Yağış – Precipitation
Gök gürültülü fırtına – Thunderstorm
Sağanak / bora – SquallAni, kısa süreli şiddetli rüzgar + yağmur

Rüzgar yönü rüzgarın GELDİĞİ yöndür (N rüzgarı kuzeyden eser). Dalga/swell yönü de genelde geldiği yön olarak verilir; akıntı yönü ise GİTTİĞİ yöndür.

Kısa periyotlu (4–6 sn) 2 m dalga, uzun periyotlu (12 sn+) 2 m swell'den çok daha serttir. Rüzgar akıntıya karşı eserse (wind against current) dalga dikleşir ve kırılır — boğaz ve burunlarda dikkat.

Beaufort skalası ve deniz durumu

Başlangıç · Beginner
BftKnTanımDeniz görünümü
0< 1Sakin (Calm)Ayna gibi
11–3Esinti (Light air)Pullu kırışıklar
24–6Hafif rüzgar (Light breeze)Küçük dalgacıklar
37–10Tatlı rüzgar (Gentle breeze)Yer yer beyaz köpük başlar
411–16Mutedil (Moderate)Sık beyaz köpük
517–21Sert (Fresh)Orta dalga, çok köpük, serpinti
622–27Kuvvetli (Strong)Büyük dalgalar, geniş köpük
728–33Fırtınamsı (Near gale)Deniz yığılır, köpük çizgileri
834–40Fırtına (Gale)Yüksek dalgalar, tepe uçuşmaları
941–47Kuvvetli fırtına (Severe gale)Çok yüksek dalga, görüş azalır
1048–55Tam fırtına (Storm)Deniz bembeyaz, ağır yuvarlanma
1156–63Şiddetli fırtına (Violent storm)Olağanüstü yüksek dalgalar
1264+Kasırga (Hurricane force)Hava köpük ve serpinti dolu

Bu hava 8 metre yelkenli için ne anlama geliyor?

Başlangıç · Beginner
Rüzgar (ort.)8–12 m yelkenli için anlamıEylem
0–6 knYelken zor, motor gerekirYakıtı hesaplayın veya bekleyin
7–15 knİdeal seyirTam yelken
16–20 knHareketli; orsada sert1. camadan (reef), cenovayı küçültün
21–25 knZor; orsa çok yorucu, küçük tekne için üst sınıra yakın2. camadan, küçük ön yelken; ekip hazır
26–33 knAğır hava; sadece zorunluysa3. camadan / fırtına yelkeni; güvertede emniyet hattı; mümkünse çıkmayın
34+ kn (Gale)TehlikeliLimanda kalın; denizdeyseniz heave-to, drogue, kıyıdan uzak durun
Dalga (Hs)Anlamı (8–12 m)
< 1 mRahat
1–2 mHareketli; kısa periyotta orsa yorucu
2–3 mZor; özellikle pruvadan ve kısa periyotta
3–4 m+Ağır deniz; pupa seyrinde sörf/broach riski, kırılan dalga tehlikeli
Karar kuralı

Tahmindeki ortalama rüzgara değil HAMLEYE (gust) ve dalga periyoduna bakın. Hamle 25 kn+ ise küçük teknede 2. camadanı limandan çıkmadan hazırlayın. 'Tahmin + 10 kn' kuralı: burun ve kanallarda tahminden 10 kn fazlasına hazırlıklı olun.

Barometre ve basınç eğilimi

Orta · Intermediate

Barometre internetsiz en güvenilir hava aracınızdır. Mutlak değerden çok DEĞİŞİM önemlidir. Her 3 saatte bir deftere yazın (3 saatlik eğilim / 3-hour tendency).

3 saatlik değişimTerimOlası anlam
< 0,1 hPaSabit (steady)Değişiklik beklenmez
0,1–1,5 hPaYavaşKüçük değişim
1,6–3,5 hPaDeğişiyor (rising/falling)Rüzgar artışı olabilir
3,6–6 hPaHızlı (quickly)Kuvvetli rüzgar / fırtına olasılığı
> 6 hPaÇok hızlı (very rapidly)Fırtına (gale) veya daha kötüsü yaklaşıyor
  • Hızlı yükselme de kuvvetli rüzgar getirebilir (özellikle bir cephe geçtikten sonra).
  • Tropiklerde basınç normalde günde iki kez ~2–3 hPa salınır (diurnal tide). Bu normal salınımdan SAPMA önemlidir.
  • Tropiklerde basıncın normalin birkaç hPa altına düşmesi tropik bir sistem habercisi olabilir — ciddiye alın.

Fırtına ve sağanak (squall) işaretleri

Orta · Intermediate
✅ Kötüleşme işaretleri
Squall yaklaşması (Karayipler ve alize kuşağında sık)
       ___________________
      /   koyu bulut       \   <- örs başı (anvil) olabilir
     |  ||| yağmur perdesi  |
  ---+-----------------------+---- deniz
     ^
     | Önünde ani rüzgar artışı (+10-20 kn) ve yön değişimi
     | Sonra yağmur, rüzgar düşer veya kesilir

  - Radarda/gözle izleyin, yönünü kerterizle takip edin
  - Gelmeden ÖNCE camadan vurun
  - Gece daha tehlikeli: bulut kenarı görülmez
Şimşek

Gök gürültülü fırtınada metal direk ve donanımdan uzak durun, elektroniği mümkünse ayırın, el GPS ve el VHF'ini fırının içine (Faraday kafesi etkisi) koymak bazı denizcilerin uyguladığı bir önlemdir — kesin koruma değildir.

GRIB mantığı ve sınırları

İleri · Advanced

GRIB (GRIdded Binary), sayısal hava modelinin ızgara noktalarındaki çıktısını taşıyan küçük dosyadır. OpenCPN'in GRIB eklentisi ile haritada gösterilir; dosya bir kez alınınca internetsiz çalışır.

ModelKaynakNot
GFSABD (NOAA)Ücretsiz, küresel, yaygın; çözünürlük ~0,25°
ECMWFAvrupa Orta Vadeli Hava Tahmin MerkeziGenelde orta vadede çok başarılı; açık veri kapsamı zamanla genişledi
ICONAlmanya (DWD)Küresel ve Avrupa için yüksek çözünürlüklü versiyonlar
Bölgesel modeller (ör. AROME, WRF türevleri)ÇeşitliKıyı ve dağlık bölgelerde daha detaylı
GRIB'ler hamleyi olduğundan DÜŞÜK gösterir

Izgara aralığı (ör. 25 km) küçük ölçekli olayları yumuşatır. Burunlarda, adalar arası kanallarda, dağlardan inen rüzgarlarda (katabatik) ve hızlanma bölgelerinde (acceleration zones — ör. Kanarya ve Ege adaları arası) gerçek rüzgar GRIB'den 10–15 kn fazla olabilir. Squall'ları ve gök gürültülü fırtınaları göstermez.

  • Birden fazla model karşılaştırın; uyumluysa güven artar.
  • GRIB yaşı: 3–4 günden sonrası belirsizlikle dolu; 7+ gün sadece eğilim.
  • Küçük dosya: sadece WIND + PRMSL (+ WAVES) parametreleri, gerekli bölge ve 0,5° çözünürlük.
  • Offline: Yola çıkmadan son WiFi'de indirin; denizde e-posta bağlantınız varsa Saildocs ile isteyin.

Bölgesel rüzgarlar: Türkiye ve Akdeniz

Orta · Intermediate
RüzgarBölge / mevsimÖzellik
Meltem (Etesian)Ege; özellikle Temmuz–Ağustos (Mayıs–Eylül arası)Kuzey/kuzeydoğu (güneyde kuzeybatıya döner). Sıklıkla F5–7, öğleden sonra en güçlü, günlerce sürebilir. Adalar arası kanallarda hızlanır
PoyrazMarmara, Karadeniz, Kuzey EgeKuzeydoğu; soğuk, kuvvetli ve dalgalı olabilir
LodosMarmara ve Kuzey EgeGüneybatı; kış/bahar fırtınaları, Marmara'da tehlikeli dalga ve limanlarda hasar yapabilir
MistralLion Körfezi, Fransa güneyi, Balear ve Sardunya'ya kadarKuzey/kuzeybatı; soğuk, kuru, açık havada bile F7–8+ olabilir
Sirocco (Kıble/Şiroko)Orta/Doğu Akdeniz, Kuzey Afrika'danGüney/güneydoğu; sıcak, tozlu/nemli, görüş azalır
BoraAdriyatik (Hırvatistan kıyıları)Kuzeydoğu katabatik; çok ani ve şiddetli hamleler
Levanter / PonienteCebelitarık BoğazıDoğu / batı; boğazda hızlanır

Meltem sezonunda kuzeye/doğuya gidecekseniz sabah erken çıkın; öğleden sonra rüzgar ve dalga artar. Adaların rüzgaraltında dağlardan inen sert hamlelere (gusts off the mountains) hazır olun.

Atlantik alizeleri ve Karayipler

İleri · Advanced
KonuBilgi
Alizeler (trade winds)Kuzey Atlantik'te kuzeydoğu–doğu yönlü, genelde F4–6. Kanarya–Karayipler geçişinin temeli
Geleneksel geçiş zamanıKasırga sezonu bittikten sonra (Kasım sonu–Ocak) Kanarya/Cabo Verde'den batıya
Kasırga sezonu (Atlantik)1 Haziran – 30 Kasım; en yoğun dönem genelde Ağustos–Ekim
Christmas windsAralık–Ocak civarında Karayipler'de güçlenen alizeler; 20–30 kn ve yüksek deniz sık
SquallAlize kuşağında özellikle gece ve sabaha karşı sık; ani 30–40 kn hamle olabilir
Kuzey swell'i (kış)Kuzeyden gelen kış swell'leri bazı demir yerlerini rahatsız eder
Kasırga sezonu planı

Kasırga sezonunda Karayipler'de kalacaksanız: sigortanızın kapsadığı bölgeyi kontrol edin, kasırga deliği (hurricane hole) veya karaya çekme (haul-out) seçeneklerini önceden belirleyin, tropik sistem uyarılarını takip edin (VHF yayınları, NOAA Weather Radio, inReach ile kıyı irtibatı). Tropik bir sistemle denizde karşılaşmamak tek gerçek stratejidir.

  • Tropik dalga (tropical wave): doğudan gelen düzensiz havalar, squall ve rüzgar dönmesi getirir.
  • Basıncın birkaç gün boyunca normalin altında kalması, swell yönü değişimi ve cirrus artışı tropik sistem uyarısıdır.
  • Puerto Rico / USVI'de NOAA Weather Radio (VHF WX kanalları) internetsiz tahmin sağlar.
Referanslar
  • WMO Beaufort skalası ve deniz durumu tanımları
  • UK Met Office basınç eğilimi terimleri (shipping forecast terminolojisi)
  • NOAA National Hurricane Center (Atlantik kasırga sezonu tanımı)
  • Akdeniz ve Atlantik kılavuz kitapları (pilot books)

Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.