VHF Telsiz: Kanallar, DSC, MAYDAY ve Telsiz Usulü

VHF Radio: Channels, DSC, MAYDAY & Procedure — İnternet yokken teknedeki ana iletişim aracı VHF'tir. Kanal yapısı, ABD/International modu, DSC ve MMSI, MAYDAY / PAN-PAN / SÉCURITÉ metinleri, marina ve gemi çağrıları, fonetik alfabe ve menzil hesabı.

Neden VHF?

Başlangıç · Beginner
İnternet yokken ana iletişim aracı

Denizde telefon çekmez, internet yoktur. Sahil güvenlik, liman, marina, diğer gemiler ve yakındaki yatlarla anlık iletişimin ana yolu VHF'tir. Kanal 16'yı dinleyen herkes MAYDAY çağrınızı duyar — uydu cihazında ise sadece mesaj gönderdiğiniz kişi duyar.

  • Sabit VHF: 25 W (yüksek) / 1 W (düşük), direk tepesi antenle en iyi menzil.
  • El VHF'i: genelde 5–6 W, kısa menzil; yedek ve bot (tender) için.
  • DSC'li VHF + GPS bağlantısı: tek tuşla mevkili tehlike çağrısı.
  • Kullanım için telsiz operatör belgesi (SRC) ve gemi istasyonu lisansı/MMSI gerekir; kurallar ülkeye göre değişir.

Kanal yapısı

Başlangıç · Beginner

Simplex kanallarda aynı frekansta sırayla konuşulur (gemi-gemi). Duplex kanallarda iki frekans kullanılır (kıyı istasyonları, liman). Teknedeki VHF'ten duplex çalışmada da genelde bas-konuş yapılır.

KanalKullanımNot
16Tehlike, acil, emniyet ve çağrı (156,800 MHz)Daima dinleyin. Çağrıdan sonra çalışma kanalına geçin
70DSC dijital çağrıSESLİ KULLANILMAZ
06Gemiler arası emniyet; arama-kurtarma koordinasyonu
13Köprüden köprüye seyir emniyeti (bridge-to-bridge)ABD'de ve birçok bölgede gemiler bu kanalı dinler
09ABD'de eğlence tekneleri için ikincil çağrı kanalıBazı marinalar da kullanır
08, 72, 77Gemiler arası (intership) genelUluslararası
67, 68, 69, 71, 72, 73Marina, liman ve yat iletişimi (yerel)Bölgeye göre değişir
22AABD Sahil Güvenlik (USCG) çalışma kanalıSadece USA modunda doğru frekansta
Yerel uygulama değişir

Karayipler'de pek çok marina, taksi botu ve yat 16 yerine veya 16'dan sonra 68, 69, 72 gibi kanalları kullanır; bazı adalarda sabah 'cruisers net' yayınları yapılır. Akdeniz ve Türkiye'de marinalar genellikle 72, 73 veya 16'yı dinler. Doğru kanalı kılavuz kitaptan (pilot book) öğrenin.

USA / International / Canada modu

Orta · Intermediate

Bazı kanallar ABD'de uluslararası plandan farklı kullanılır (ör. bazı duplex kanallar ABD'de simplex 'A' kanalıdır: 22A gibi). Telsizinizde kanal planı ayarı (INT / USA / CAN) bulunur.

BölgeMod
Türkiye, Akdeniz, Avrupa, Atlantik adalarıINT (International)
Puerto Rico, ABD Virjin Adaları (USVI), ABD kıyılarıUSA
BVI ve diğer Karayip adalarıGenelde INT; yerel kılavuzu kontrol edin
KanadaCAN

Puerto Rico / USVI'ye gelince telsizi USA moduna alın! Yanlış modda USCG'nin '22A'ya geçin' çağrısında karşı tarafı duyamaz veya yanlış frekansta konuşursunuz. Ch16 ve Ch70 her modda aynıdır.

ABD sularında NOAA Weather Radio hava yayınları WX kanallarındadır (telsizde WX tuşu; WX1–WX7 civarı). Hava bültenini internetsiz almanın en kolay yoludur.

DSC ve MMSI

Orta · Intermediate

DSC (Digital Selective Calling), Ch70 üzerinden dijital çağrı gönderir: tehlike çağrısında tekne MMSI'si ve GPS mevkisi otomatik iletilir. DSC'nin çalışması için telsize MMSI girilmiş ve GPS bağlanmış olmalıdır (aksi halde mevki elle girilir).

  • MMSI: 9 haneli kimlik. İlk üç hane ülke kodudur (MID); Türkiye: 271.
  • MMSI ve gemi istasyonu lisansı ulusal yetkili makamdan alınır (Türkiye'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ilgili birimleri ve liman başkanlıkları; güncel prosedürü kontrol edin).
  • MMSI telsize çoğu modelde bir kez girilebilir; yanlış girerseniz bayi/üretici sıfırlaması gerekebilir. Dikkatle girin.
  • El VHF'i ile sabit VHF'in aynı MMSI'yi paylaşıp paylaşamayacağı ülke kuralına bağlıdır.
DSC çağrı tipiNe zaman
Distress (Tehlike)Ciddi ve yakın tehlike; can kaybı riski
Urgency (Acil)Acil durum ama yakın can tehlikesi yok (PAN-PAN öncesi)
Safety (Emniyet)Seyir/hava uyarısı (SÉCURITÉ öncesi)
Routine – IndividualBelirli bir MMSI'yi çağırma (ör. AIS'te gördüğünüz gemi)
All ShipsBölgedeki tüm gemiler (acil/emniyet seviyesinde)
GroupBir grup MMSI (ör. birlikte seyreden tekneler)
Position requestArkadaş teknenin mevkisini isteme (destekleyen cihazlarda)
  1. Tehlike tuşu: Kırmızı DISTRESS tuşunun kapağını kaldırın.
  2. Zaman varsa: tehlike türünü seçin (yangın, su alma, batma, MOB vb.).
  3. Tuşu yaklaşık 3–5 saniye basılı tutun (cihaz geri sayar).
  4. Cihaz onay (acknowledgement) gelene kadar çağrıyı birkaç dakikada bir otomatik tekrarlar.
  5. Hemen Ch16'ya geçin (çoğu cihaz otomatik geçer) ve sesli MAYDAY yapın.

Yanlışlıkla DSC tehlike çağrısı gönderdiyseniz: Cihazdan iptal (cancel) edin VE hemen Ch16'dan sesli iptal yapın: "All stations, all stations, all stations, this is [tekne adı], [çağrı işareti], MMSI [...]. Cancel my distress alert of [saat] UTC. Over."

MAYDAY (tehlike) – tam metin

Başlangıç · Beginner

MAYDAY sadece tekne veya kişiler ciddi ve yakın tehlikede olduğunda ve acil yardım gerektiğinde kullanılır (batma, yangın, denize adam düşmesi, ağır yaralanma). Kanal 16, yüksek güç (25 W). Yavaş ve net konuşun.

📻 MAYDAY çağrısı
MAYDAY, MAYDAY, MAYDAY
THIS IS [tekne adı x3], [çağrı işareti], MMSI [9 hane]
MAYDAY [tekne adı], [çağrı işareti], MMSI [9 hane]
MY POSITION IS [enlem] NORTH [boylam] EAST (veya: [x] miles [yön] of [yer])
I AM [sorun: on fire / sinking / taking water / man overboard]
I REQUIRE IMMEDIATE ASSISTANCE
[x] PERSONS ON BOARD
[ek bilgi: abandoning to liferaft, 9 metre white sailing yacht, EPIRB activated]
OVER
MIPDANIO hafıza anahtarı

M: Mayday, I: Identity (kimlik), P: Position (mevki), D: Distress nature (tehlike türü), A: Assistance (istenen yardım), N: Number of persons (kişi sayısı), I: Information (ek bilgi), O: Over. Bu metni VHF yanına yapıştırın, doldurulmuş tekne adı/MMSI ile.

Yanıt gelmezse 1–2 dakika bekleyip tekrarlayın. Kıyı istasyonu "Received MAYDAY" der. Bundan sonra kanal tehlike trafiği içindir; koordinasyonu yapan istasyonun talimatlarına uyun.

📻 MAYDAY RELAY (başkası için)
MAYDAY RELAY, MAYDAY RELAY, MAYDAY RELAY
THIS IS [kendi tekne adınız x3], [çağrı işareti], MMSI
FOLLOWING RECEIVED FROM [tehlikedeki teknenin adı / MMSI] AT [saat] UTC:
MAYDAY [tehlikedeki tekne], POSITION [...], [sorun], [kişi sayısı], [istek]
OVER

MAYDAY RELAY: Tehlike çağrısını duyduğunuz halde kimse yanıt vermiyorsa veya tehlikedeki tekne çağrı yapamıyorsa (ör. işaret fişeği gördünüz) kullanın.

PAN-PAN ve SÉCURITÉ

Orta · Intermediate
📻 PAN-PAN (acil durum, yakın can tehlikesi yok)
PAN-PAN, PAN-PAN, PAN-PAN
ALL STATIONS, ALL STATIONS, ALL STATIONS
THIS IS [tekne adı x3], [çağrı işareti], MMSI
MY POSITION IS [...]
[sorun: engine failure, drifting towards rocks 2 miles off / crew member injured]
[istenen yardım: require tow / require medical advice]
[x] PERSONS ON BOARD
OVER
📻 SÉCURITÉ (emniyet: seyir/hava uyarısı)
SAY-CURE-E-TAY, SAY-CURE-E-TAY, SAY-CURE-E-TAY
ALL STATIONS, ALL STATIONS, ALL STATIONS
THIS IS [tekne adı x3]
[uyarı: large floating container sighted in position ... / unlit fishing nets ...]
OUT

SÉCURITÉ duyurusu uzunsa: Ch16'da kısa duyuru yapıp çalışma kanalını söyleyin ("listen channel 06"), mesajı orada okuyun.

Kelime (okunuş)AnlamıKim kullanır
SEELONCE MAYDAYTehlike trafiği var, susunTehlikeyi koordine eden istasyon
SEELONCE DISTRESSTehlike trafiği var, susunTehlike trafiğine katılan başka istasyon
PRUDONCEKısıtlı çalışma serbest, tehlike sürüyorKoordine eden istasyon
SEELONCE FEENEE (Silence fini)Tehlike sona erdi, normal trafik serbestKoordine eden istasyon

Telsiz usulü (prowords) ve fonetik alfabe

Başlangıç · Beginner
KelimeAnlamı
THIS ISBen ... (kendi adınızdan önce)
OVERSözüm bitti, cevap bekliyorum
OUTGörüşme bitti (OVER AND OUT birlikte söylenmez)
ROGER / RECEIVEDMesajı aldım
SAY AGAINTekrar edin
CORRECTIONDüzeltiyorum
I SPELLHarf harf kodluyorum (fonetik)
WAIT ... MINUTES... dakika bekleyin
AFFIRMATIVE / NEGATIVEEvet / Hayır
STATION CALLING [tekne adı]Beni çağıranı anlamadım
HarfKodHarfKod
AAlfaNNovember
BBravoOOscar
CCharliePPapa
DDeltaQQuebec
EEchoRRomeo
FFoxtrotSSierra
GGolfTTango
HHotelUUniform
IIndiaVVictor
JJuliettWWhiskey
KKiloXX-ray
LLimaYYankee
MMikeZZulu
RakamOkunuşRakamOkunuş
0ZE-RO5FIFE
1WUN6SIX
2TOO7SEV-EN
3TREE8AIT
4FOW-ER9NIN-ER

Rakamları tek tek söyleyin: 271 → "TOO SEV-EN WUN". Mevki: "three six degrees five zero decimal one two minutes North". Mikrofonu ağızdan 5 cm uzakta, bastıktan 1 sn sonra konuşun.

Örnek çağrılar: marina, liman, sahil güvenlik, gemi

Orta · Intermediate
📻 Marinadan yer isteme
SİZ: [Marina name], [Marina name], this is sailing yacht [tekne adı], [tekne adı]. Over.
MARİNA: [Tekne adı], this is [Marina]. Go ahead / Switch to channel 72.
SİZ: Good afternoon. We are a 9 metre sailing yacht, draft 1.5 metres, arriving in about 20 minutes. Request a berth for 2 nights. Over.
MARİNA: Berth [B-12], our marinero will assist. Prepare lines starboard side. Over.
SİZ: Berth Bravo One Two, lines starboard. Thank you. [Tekne adı] out.
📻 Liman kontrolden giriş/demirleme izni
[Port] Port Control, this is sailing yacht [tekne adı], call sign [...]. Over.
Request permission to enter the port and anchor in the designated anchorage. My position is 1 mile south of the breakwater. Over.
(Talimatı tekrarlayın:) Understood, anchor in position [...], keep clear of the ferry route. [Tekne adı] out.
📻 Trafikteki gemiyi AIS adı ile çağırma
Motor vessel [AIS'teki ad], [AIS'teki ad], this is sailing yacht [tekne adı], [tekne adı].
I am the sailing yacht 2 miles off your starboard bow. Over.
GEMİ: Sailing yacht, this is [gemi]. Go ahead.
SİZ: Do you see me on your radar? I am under sail, course 180, speed 5 knots. Please confirm your intentions. Over.
GEMİ: I see you. I will alter course to starboard and pass astern of you. Over.
SİZ: Thank you, I will maintain course and speed. [Tekne adı] out.
📻 Sahil güvenliğe bilgi (acil değil)
[Coast Guard / Sahil Güvenlik], this is sailing yacht [tekne adı], MMSI [...]. Over.
(Yanıt sonrası:) Information: departing [liman] for [hedef], ETA [tarih/saat], 2 persons on board. Over.

Gemiyi çağırırken DSC bireysel çağrı (MMSI ile) çok daha etkilidir: gemi telsizi çalar ve hangi kanala geçeceğiniz otomatik bildirilir. Köprüden köprüye konuşmalar için çalışma kanalı genelde 06, 08, 13 veya 72'dir.

Menzil hesabı ve anten

İleri · Advanced

VHF doğrusal görüş (line of sight) ile çalışır; menzili güçten çok anten yüksekliği belirler. Yaklaşık radyo ufku formülü (yükseklik metre, sonuç deniz mili):

Radyo ufku
  d (nm) ≈ 2,22 × ( √h1 + √h2 )      h1, h2 metre

  Örnek 1: Direk tepesi 12 m  <->  Gemi anteni 30 m
     √12 = 3,46   √30 = 5,48   => 2,22 × 8,94 ≈ 20 nm

  Örnek 2: El VHF'i 1,5 m  <->  Yat direği 12 m
     √1,5 = 1,22  √12 = 3,46   => 2,22 × 4,68 ≈ 10 nm (teorik)

  Örnek 3: Yat 12 m  <->  Kıyı istasyonu 200 m tepede
     3,46 + 14,1 = 17,6         => ≈ 39 nm

Bu teorik üst sınırdır; kablo kaybı, konnektör, anten verimi ve kara engelleri gerçek menzili düşürür. El VHF'i ile tekneler arası gerçek menzil genelde birkaç mil olabilir.

✅ Anten ve kurulum kontrolü
Referanslar
  • ITU Radio Regulations, Appendix 18 (VHF deniz kanalları)
  • IMO / GMDSS prosedürleri
  • COLREG 1972 ve SOLAS Bölüm IV
  • SRC (Short Range Certificate) eğitim içerikleri

Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.