VHF Telsiz: Kanallar, DSC, MAYDAY ve Telsiz Usulü
VHF Radio: Channels, DSC, MAYDAY & Procedure — İnternet yokken teknedeki ana iletişim aracı VHF'tir. Kanal yapısı, ABD/International modu, DSC ve MMSI, MAYDAY / PAN-PAN / SÉCURITÉ metinleri, marina ve gemi çağrıları, fonetik alfabe ve menzil hesabı.
Neden VHF?
Başlangıç · BeginnerDenizde telefon çekmez, internet yoktur. Sahil güvenlik, liman, marina, diğer gemiler ve yakındaki yatlarla anlık iletişimin ana yolu VHF'tir. Kanal 16'yı dinleyen herkes MAYDAY çağrınızı duyar — uydu cihazında ise sadece mesaj gönderdiğiniz kişi duyar.
- Sabit VHF: 25 W (yüksek) / 1 W (düşük), direk tepesi antenle en iyi menzil.
- El VHF'i: genelde 5–6 W, kısa menzil; yedek ve bot (tender) için.
- DSC'li VHF + GPS bağlantısı: tek tuşla mevkili tehlike çağrısı.
- Kullanım için telsiz operatör belgesi (SRC) ve gemi istasyonu lisansı/MMSI gerekir; kurallar ülkeye göre değişir.
Kanal yapısı
Başlangıç · BeginnerSimplex kanallarda aynı frekansta sırayla konuşulur (gemi-gemi). Duplex kanallarda iki frekans kullanılır (kıyı istasyonları, liman). Teknedeki VHF'ten duplex çalışmada da genelde bas-konuş yapılır.
| Kanal | Kullanım | Not |
|---|---|---|
| 16 | Tehlike, acil, emniyet ve çağrı (156,800 MHz) | Daima dinleyin. Çağrıdan sonra çalışma kanalına geçin |
| 70 | DSC dijital çağrı | SESLİ KULLANILMAZ |
| 06 | Gemiler arası emniyet; arama-kurtarma koordinasyonu | |
| 13 | Köprüden köprüye seyir emniyeti (bridge-to-bridge) | ABD'de ve birçok bölgede gemiler bu kanalı dinler |
| 09 | ABD'de eğlence tekneleri için ikincil çağrı kanalı | Bazı marinalar da kullanır |
| 08, 72, 77 | Gemiler arası (intership) genel | Uluslararası |
| 67, 68, 69, 71, 72, 73 | Marina, liman ve yat iletişimi (yerel) | Bölgeye göre değişir |
| 22A | ABD Sahil Güvenlik (USCG) çalışma kanalı | Sadece USA modunda doğru frekansta |
Karayipler'de pek çok marina, taksi botu ve yat 16 yerine veya 16'dan sonra 68, 69, 72 gibi kanalları kullanır; bazı adalarda sabah 'cruisers net' yayınları yapılır. Akdeniz ve Türkiye'de marinalar genellikle 72, 73 veya 16'yı dinler. Doğru kanalı kılavuz kitaptan (pilot book) öğrenin.
USA / International / Canada modu
Orta · IntermediateBazı kanallar ABD'de uluslararası plandan farklı kullanılır (ör. bazı duplex kanallar ABD'de simplex 'A' kanalıdır: 22A gibi). Telsizinizde kanal planı ayarı (INT / USA / CAN) bulunur.
| Bölge | Mod |
|---|---|
| Türkiye, Akdeniz, Avrupa, Atlantik adaları | INT (International) |
| Puerto Rico, ABD Virjin Adaları (USVI), ABD kıyıları | USA |
| BVI ve diğer Karayip adaları | Genelde INT; yerel kılavuzu kontrol edin |
| Kanada | CAN |
Puerto Rico / USVI'ye gelince telsizi USA moduna alın! Yanlış modda USCG'nin '22A'ya geçin' çağrısında karşı tarafı duyamaz veya yanlış frekansta konuşursunuz. Ch16 ve Ch70 her modda aynıdır.
ABD sularında NOAA Weather Radio hava yayınları WX kanallarındadır (telsizde WX tuşu; WX1–WX7 civarı). Hava bültenini internetsiz almanın en kolay yoludur.
DSC ve MMSI
Orta · IntermediateDSC (Digital Selective Calling), Ch70 üzerinden dijital çağrı gönderir: tehlike çağrısında tekne MMSI'si ve GPS mevkisi otomatik iletilir. DSC'nin çalışması için telsize MMSI girilmiş ve GPS bağlanmış olmalıdır (aksi halde mevki elle girilir).
- MMSI: 9 haneli kimlik. İlk üç hane ülke kodudur (MID); Türkiye: 271.
- MMSI ve gemi istasyonu lisansı ulusal yetkili makamdan alınır (Türkiye'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ilgili birimleri ve liman başkanlıkları; güncel prosedürü kontrol edin).
- MMSI telsize çoğu modelde bir kez girilebilir; yanlış girerseniz bayi/üretici sıfırlaması gerekebilir. Dikkatle girin.
- El VHF'i ile sabit VHF'in aynı MMSI'yi paylaşıp paylaşamayacağı ülke kuralına bağlıdır.
| DSC çağrı tipi | Ne zaman |
|---|---|
| Distress (Tehlike) | Ciddi ve yakın tehlike; can kaybı riski |
| Urgency (Acil) | Acil durum ama yakın can tehlikesi yok (PAN-PAN öncesi) |
| Safety (Emniyet) | Seyir/hava uyarısı (SÉCURITÉ öncesi) |
| Routine – Individual | Belirli bir MMSI'yi çağırma (ör. AIS'te gördüğünüz gemi) |
| All Ships | Bölgedeki tüm gemiler (acil/emniyet seviyesinde) |
| Group | Bir grup MMSI (ör. birlikte seyreden tekneler) |
| Position request | Arkadaş teknenin mevkisini isteme (destekleyen cihazlarda) |
- Tehlike tuşu: Kırmızı DISTRESS tuşunun kapağını kaldırın.
- Zaman varsa: tehlike türünü seçin (yangın, su alma, batma, MOB vb.).
- Tuşu yaklaşık 3–5 saniye basılı tutun (cihaz geri sayar).
- Cihaz onay (acknowledgement) gelene kadar çağrıyı birkaç dakikada bir otomatik tekrarlar.
- Hemen Ch16'ya geçin (çoğu cihaz otomatik geçer) ve sesli MAYDAY yapın.
Yanlışlıkla DSC tehlike çağrısı gönderdiyseniz: Cihazdan iptal (cancel) edin VE hemen Ch16'dan sesli iptal yapın: "All stations, all stations, all stations, this is [tekne adı], [çağrı işareti], MMSI [...]. Cancel my distress alert of [saat] UTC. Over."
MAYDAY (tehlike) – tam metin
Başlangıç · BeginnerMAYDAY sadece tekne veya kişiler ciddi ve yakın tehlikede olduğunda ve acil yardım gerektiğinde kullanılır (batma, yangın, denize adam düşmesi, ağır yaralanma). Kanal 16, yüksek güç (25 W). Yavaş ve net konuşun.
M: Mayday, I: Identity (kimlik), P: Position (mevki), D: Distress nature (tehlike türü), A: Assistance (istenen yardım), N: Number of persons (kişi sayısı), I: Information (ek bilgi), O: Over. Bu metni VHF yanına yapıştırın, doldurulmuş tekne adı/MMSI ile.
Yanıt gelmezse 1–2 dakika bekleyip tekrarlayın. Kıyı istasyonu "Received MAYDAY" der. Bundan sonra kanal tehlike trafiği içindir; koordinasyonu yapan istasyonun talimatlarına uyun.
MAYDAY RELAY: Tehlike çağrısını duyduğunuz halde kimse yanıt vermiyorsa veya tehlikedeki tekne çağrı yapamıyorsa (ör. işaret fişeği gördünüz) kullanın.
PAN-PAN ve SÉCURITÉ
Orta · IntermediateSÉCURITÉ duyurusu uzunsa: Ch16'da kısa duyuru yapıp çalışma kanalını söyleyin ("listen channel 06"), mesajı orada okuyun.
| Kelime (okunuş) | Anlamı | Kim kullanır |
|---|---|---|
| SEELONCE MAYDAY | Tehlike trafiği var, susun | Tehlikeyi koordine eden istasyon |
| SEELONCE DISTRESS | Tehlike trafiği var, susun | Tehlike trafiğine katılan başka istasyon |
| PRUDONCE | Kısıtlı çalışma serbest, tehlike sürüyor | Koordine eden istasyon |
| SEELONCE FEENEE (Silence fini) | Tehlike sona erdi, normal trafik serbest | Koordine eden istasyon |
Telsiz usulü (prowords) ve fonetik alfabe
Başlangıç · Beginner| Kelime | Anlamı |
|---|---|
| THIS IS | Ben ... (kendi adınızdan önce) |
| OVER | Sözüm bitti, cevap bekliyorum |
| OUT | Görüşme bitti (OVER AND OUT birlikte söylenmez) |
| ROGER / RECEIVED | Mesajı aldım |
| SAY AGAIN | Tekrar edin |
| CORRECTION | Düzeltiyorum |
| I SPELL | Harf harf kodluyorum (fonetik) |
| WAIT ... MINUTES | ... dakika bekleyin |
| AFFIRMATIVE / NEGATIVE | Evet / Hayır |
| STATION CALLING [tekne adı] | Beni çağıranı anlamadım |
| Harf | Kod | Harf | Kod |
|---|---|---|---|
| A | Alfa | N | November |
| B | Bravo | O | Oscar |
| C | Charlie | P | Papa |
| D | Delta | Q | Quebec |
| E | Echo | R | Romeo |
| F | Foxtrot | S | Sierra |
| G | Golf | T | Tango |
| H | Hotel | U | Uniform |
| I | India | V | Victor |
| J | Juliett | W | Whiskey |
| K | Kilo | X | X-ray |
| L | Lima | Y | Yankee |
| M | Mike | Z | Zulu |
| Rakam | Okunuş | Rakam | Okunuş |
|---|---|---|---|
| 0 | ZE-RO | 5 | FIFE |
| 1 | WUN | 6 | SIX |
| 2 | TOO | 7 | SEV-EN |
| 3 | TREE | 8 | AIT |
| 4 | FOW-ER | 9 | NIN-ER |
Rakamları tek tek söyleyin: 271 → "TOO SEV-EN WUN". Mevki: "three six degrees five zero decimal one two minutes North". Mikrofonu ağızdan 5 cm uzakta, bastıktan 1 sn sonra konuşun.
Örnek çağrılar: marina, liman, sahil güvenlik, gemi
Orta · IntermediateGemiyi çağırırken DSC bireysel çağrı (MMSI ile) çok daha etkilidir: gemi telsizi çalar ve hangi kanala geçeceğiniz otomatik bildirilir. Köprüden köprüye konuşmalar için çalışma kanalı genelde 06, 08, 13 veya 72'dir.
Menzil hesabı ve anten
İleri · AdvancedVHF doğrusal görüş (line of sight) ile çalışır; menzili güçten çok anten yüksekliği belirler. Yaklaşık radyo ufku formülü (yükseklik metre, sonuç deniz mili):
d (nm) ≈ 2,22 × ( √h1 + √h2 ) h1, h2 metre
Örnek 1: Direk tepesi 12 m <-> Gemi anteni 30 m
√12 = 3,46 √30 = 5,48 => 2,22 × 8,94 ≈ 20 nm
Örnek 2: El VHF'i 1,5 m <-> Yat direği 12 m
√1,5 = 1,22 √12 = 3,46 => 2,22 × 4,68 ≈ 10 nm (teorik)
Örnek 3: Yat 12 m <-> Kıyı istasyonu 200 m tepede
3,46 + 14,1 = 17,6 => ≈ 39 nmBu teorik üst sınırdır; kablo kaybı, konnektör, anten verimi ve kara engelleri gerçek menzili düşürür. El VHF'i ile tekneler arası gerçek menzil genelde birkaç mil olabilir.
- ITU Radio Regulations, Appendix 18 (VHF deniz kanalları)
- IMO / GMDSS prosedürleri
- COLREG 1972 ve SOLAS Bölüm IV
- SRC (Short Range Certificate) eğitim içerikleri
Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.