Kumanya, Mutfak ve Su Tasarrufu

Provisioning, Galley & Water-Saving Cooking — Uzun seyir için bozulmayan yiyecekler, buzdolabısız saklama, su ve gaz tasarruflu pişirme, LPG güvenliği, helal kumanya ipuçları ve yaklaşık raf ömrü tablosu.

Kumanya planlama

Başlangıç · Beginner

Önce bir menü planı yap (ör. 7 günlük döngü), sonra gün sayısı × kişi ile çarp ve %30–50 fazla al (gecikme, kötü hava). Okyanus geçişinde en az planlanan süre + 2 hafta yedek kuru gıda bulundur.

GrupÖrneklerKişi başı günlük (kaba)
Tahıl / karbonhidratPirinç, makarna, bulgur, kuskus, un, yulaf, galeta~150–250 g kuru
Bakliyat / proteinMercimek, nohut, kuru fasulye, konserve ton/sardalya, konserve et, yumurta~80–150 g
Sebze / meyvePatates, soğan, lahana, havuç, elma, narenciye~300–500 g taze (ilk haftalar)
YağZeytinyağı, ayçiçek yağı, tereyağı (konserve/ghee)~30–50 ml
KahvaltılıkBal, reçel, tahin, pekmez, peynir (kurutulmuş/tuzlu), zeytin
İçecekKahve, çay, toz süt, kakao
Su (içme + yemek)En az ~2–3 L (sıcakta daha fazla)
✅ Temel kuru kumanya listesi

Taze sebze, meyve, yumurta ve ekmek saklama (buzdolabısız)

Başlangıç · Beginner
  • Pazardan al, süpermarketten değil: hiç soğutulmamış ürün daha uzun dayanır.
  • Sebzeleri YIKAMA (nem çürütür); gerekirse seyreltik sirkeli suyla sil ve TAM kurut (böcek/yumurta giderir).
  • Karanlık, serin, havadar yer: file torbalar, sepet; birbirine değmesin, gazete kağıdına sar.
  • Elma ve muz etilen gazı salar, diğerlerini olgunlaştırır: AYRI sakla.
  • Patates ve soğan ayrı yerde (birlikte daha çabuk bozulur).
  • Her 2–3 günde bir kontrol et; bozulmaya başlayanı hemen ayır ve önce onu tüket.
  • Yeşil (olgunlaşmamış) domates, yeşil muz ve sert avokado al — sırayla olgunlaşır.
Yumurta

Hiç buzdolabına girmemiş taze yumurta serin yerde birkaç hafta dayanabilir. Yıkanmamış yumurta tercih et. Haftada 1–2 kez çevirmek sarının kabuğa yapışmasını geciktirir; ince bir kat yağ sürmek de ömrü uzatır. Şüphede su testi: batan taze, yüzen ATILIR. Kırarken her yumurtayı ayrı bardağa kır.

Ekmek

Taze ekmek 2–4 gün dayanır. Sonra: tava ekmeği / bazlama / gözleme yap (fırınsız). Uzun yol için peksimet, galeta, vakumlu lavaş ve tortilla iyi dayanır. Küflenen ekmeğin sadece küflü yerini kesme — tamamını at.

  • Lahana: dış yaprakları koru; gerektikçe dıştan yaprak kopar — haftalarca dayanır.
  • Havuç: yeşil kısmı kes, kuru ve karanlık; kumda veya kağıda sarılı.
  • Narenciye: ayrı ayrı kağıda sar; haftalarca dayanır.
  • Peynir: kaşar balmumu kaplı veya yağa yatırılmış beyaz peynir / kurutulmuş peynir.
  • Tereyağı yerine sade yağ (ghee) — buzdolabısız aylarca dayanır.

Yaklaşık raf ömrü tablosu

Orta · Intermediate
YAKLAŞIK değerler

Süreler serin, karanlık, kuru ve havadar saklama içindir. Sıcak tropik iklimde ve nemli dolapta daha kısa olur. Ürün durumunu her zaman göz/koku ile kontrol et.

ÜrünBuzdolabısız (yaklaşık)İpucu
Patates3–6 haftaKaranlık; filiz gözlerini ve yeşillenen kısmı kalın kes (solanin)
Soğan (kuru)1–2 ayFile torba, kuru
Sarımsak1–3 ayKuru, havadar
Lahana (beyaz)3–6 haftaDış yaprakları koru
Havuç2–3 haftaYeşilliği kes, kağıda sar
Balkabağı (bütün)1–3 aySapı sağlam olsun
Domates (yeşil alınmış)1–3 haftaTek tek kağıt, olgunlaştıkça ye
Elma3–6 haftaAyrı sakla (etilen)
Portakal / limon / greyfurt3–6 haftaKağıda sar
Yeşil muz (salkım)1–2 haftaSırayla olgunlaşır; olgunları ayır
Yumurta (taze, soğutulmamış)2–4+ haftaÇevir, su testi
Ekmek2–4 günSonra tava ekmeği
Sert peynir (balmumlu)HaftalarKesilen yüzü yağlı kağıtla kapat
UHT süt (açılmamış)Aylar (paket tarihi)Açıldıktan sonra 1 gün
Kuru bakliyat, pirinç1 yıl+Hava geçirmez kap, defne yaprağı böceğe karşı
Un6–12 ayBöceklenmeye karşı kapalı kap; gerekirse eler
KonserveYıllar (paket tarihi)Şişkin/paslı kutu ATILIR; etiketi kalıcı kalemle kutuya yaz

Sintinede saklanan konservelerin kağıt etiketleri ıslanıp düşer. Kutunun üstüne kalıcı kalemle içerik ve tarih yaz. Şişmiş, sızdıran, derin göçük olan kutu botulizm riski taşır — açmadan at.

Su yönetimi ve su tasarruflu pişirme

Orta · Intermediate
  • Tatlı su hesabı: içme + yemek için kişi başı en az ~2–3 L/gün; temizlik ve bulaşıkla tatlı su tüketimi kolayca 5–10 L/gün olur. Bulaşığı deniz suyuyla yıka, son çalkalamayı az tatlı suyla yap.
  • Tankı birden fazla bölmeli tut ya da ek bidonlar taşı: bir tank kirlenirse/sızarsa hepsini kaybetme.
  • Ayak pompası veya el pompası basınçlı sudan çok daha az su harcar.
  • Düdüklü tencere (pressure cooker): bakliyatı çok daha kısa sürede ve az suyla pişirir — gaz ve su tasarrufu; dalgalı denizde kapağı kilitli olduğu için de güvenlidir.
  • Bakliyatı önceden ıslat (deniz suyu değil, az tatlı su): pişme süresi ve gaz azalır; ıslatma suyunu sebze haşlamada kullanabilirsin.
  • Makarnayı az suyla pişir (makarnanın üstünü 1–2 cm geçecek kadar, sık karıştır) — haşlama suyunu dökme, sosa kat.
  • Makarna ve patates haşlamada temiz açık deniz suyunu tatlı suyla karıştırarak kullanabilirsin (ör. 1/3 deniz suyu + 2/3 tatlı su). Saf deniz suyu çok tuzludur (~%3.5, normal makarna suyunun birkaç katı). Marina, liman ve kıyı yakınındaki suyu ASLA kullanma (kirlilik).
  • Pirinç ve bulgur için deniz suyu kullanma: suyu tamamen emdikleri için tüm tuz yemekte kalır.
  • Termos pişirme (thermal cooking): kaynat, ateşten al, termos tencereye veya havluya sararak sıcakta beklet — gaz tasarrufu.

Deniz suyu İÇİLMEZ — susuzluğu artırır ve böbreklere zarar verir. Tatlı su yapıcın (watermaker) bozulursa yedek bidon suyu korumak için yemekte deniz suyu karışımını yalnızca yukarıdaki sınırlı yöntemlerle kullan.

✅ Su tasarrufu

Tüp gaz (LPG) güvenliği

Orta · Intermediate

LPG (bütan/propan) havadan ağırdır: kaçak gaz sintinede birikir ve bir kıvılcımla patlama yaratabilir. Teknedeki en ciddi yangın/patlama riski budur.

Güvenli LPG düzeni
  [TÜP] ─ dışarıya drenajlı, ayrı, kapalı gaz dolabı
    │      (gaz dolabının dibinden borda dışına tahliye)
  [REGÜLATÖR]
    │
  [SOLENOİD VANA] <── ocak yanındaki şalterle kontrol
    │
  [KESİNTİSİZ BORU / onaylı hortum] (ek yerleri minimum)
    │
  [OCAK VANASI] ── her gözde alev sönme emniyeti
    │              (flame failure device / termokupl)
  [OCAK + FIRIN]       Sintinede: [GAZ ALARMI SENSÖRÜ]
✅ LPG güvenlik kuralları

Gaz kokusu alırsan: hiçbir şalteri açma/kapama (kıvılcım), tüpü kapat, kapakları aç, sintineyi el pompası veya kova ile havalandır (elektrikli blower'ı kaçak giderilmeden çalıştırma).

Helal kumanya ipuçları

İleri · Advanced
  • Konserve et, sucuk, salam: helal sertifika logosunu ara; yoksa vejetaryen / balık konserveye yönel.
  • Etiket okuma: jelatin (E441) domuz kaynaklı olabilir; karmin (E120) böcek kaynaklı; bazı ürünlerde şarap/alkol (aroma) bulunabilir. Peynir mayası (rennet) hayvansal olabilir — mikrobiyal maya (microbial rennet) tercih et.
  • Birçok ülkede Müslüman/Türk/Arap/Fas veya Pakistan marketleri helal et, sucuk, pastırma ve baharat için en iyi kaynaktır.
  • Balık, deniz ürünleri ve bakliyat çoğu yerde güvenli seçenektir; denizde tutulan balık doğrudan kullanılabilir.
  • Uzun yol için evde kavurma (kavurma et, yağıyla kavanozda) geleneksel bir yöntemdir; güvenli saklama için doğru teknik (tam pişirme, temiz kap, serin yer) şarttır, şüphede tüketme.
  • Ramazan'da seyir: sahur/iftar saatleri için zaman dilimi değişimini takip et; uzun nöbet ve sıcakta yeterli su dengesi önemlidir.
Jelatin – GelatinE441 — kaynağa dikkat
Domuz – Pork / Pig
Domuz yağı – Lard
Alkol – Alcohol
Peynir mayası – Rennet
Helal sertifikalı – Halal certified
✅ Yabancı markette helal alışveriş

Dalgalı denizde mutfak

İleri · Advanced
  • Kötü hava gelmeden önce bir tencere yemek pişir (çorba, güveç) ve termosa sıcak su doldur.
  • Mutfak kemeri (galley strap) ile kendini bağla; önlük (su geçirmez) kaynar sudan korur.
  • Tencereyi yarıdan fazla doldurma; kapaklı kap ve düdüklü tencere kullan.
  • Ocak gimbal serbest, tencere tutucuları takılı olsun; ocağın rüzgaraltı (düşen) tarafında DURMA.
  • Tek kap kaseden yeme: tabak yerine derin kase ve kaşık.
  • Deniz tutmasında: kuru kraker, zencefil, az ve sık yeme; yağlı-ağır yemeklerden kaçın.
✅ Kötü hava öncesi mutfak
Referanslar
  • Lin Pardey — The Care and Feeding of Sailing Crew
  • Beth Leonard — The Voyager's Handbook
  • ISO 10239 Small craft — Liquefied petroleum gas (LPG) systems

Son gözden geçirme: 2026-10-01. Bu içerik eğitim amaçlıdır; resmi kılavuzlar, üretici el kitapları ve yerel kurallar önceliklidir.